Tại buổi gặp mặt các startup về trí tuệ nhân tạo (AI) diễn ra chiều 16/01/2026 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã chia sẻ nhiều thông điệp quan trọng về bản chất của startup, cách tiếp cận đổi mới sáng tạo và định hướng phát triển AI phù hợp với điều kiện Việt Nam. Bộ trưởng nhấn mạnh, startup AI chỉ có thể phát triển bền vững khi kiên định theo đuổi những bài toán lớn, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của đất nước và thị trường.
Chiều 16/01/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã có buổi gặp mặt, trao đổi với cộng đồng startup hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo tại Hà Nội. Tại đây, Bộ trưởng chia sẻ nhiều quan điểm về con đường phát triển của startup, từ tư duy đổi mới sáng tạo đến cách lựa chọn bài toán và mô hình tăng trưởng phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Theo Bộ trưởng, nhận thức đúng về bản chất startup là điều kiện tiên quyết. Startup không phải là doanh nghiệp nhỏ, mà là mô hình tổ chức được sinh ra để tạo ra đột phá. Nếu tự định vị mình như một doanh nghiệp thông thường, startup sẽ bất lợi ngay từ đầu bởi hạn chế về vốn, khách hàng và thương hiệu. Sứ mệnh của startup là giải quyết những bài toán lớn, thậm chí thay thế các mô hình cũ đã tồn tại lâu năm, thay vì chỉ cung cấp các giải pháp mang tính bổ trợ.
Nhận thức đúng về đổi mới sáng tạo và AI
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng đổi mới sáng tạo cần được hiểu đầy đủ cả về nội hàm lẫn cách tiếp cận. Đổi mới là tiếp nhận và ứng dụng công nghệ mới để nâng cao năng suất, hiệu quả, còn sáng tạo là cách thức sử dụng những công nghệ đó nhằm tạo ra giá trị khác biệt. Việc phân biệt rõ hai khái niệm giúp startup tránh chạy theo khẩu hiệu mà tập trung vào sản phẩm có giá trị thực tiễn.
Trong lĩnh vực AI, Bộ trưởng nhận định Việt Nam hiện chưa đủ nguồn lực để cạnh tranh trực tiếp ở các công nghệ lõi. Hướng đi phù hợp là tập trung vào ứng dụng sáng tạo, đưa công nghệ sẵn có vào giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống kinh tế – xã hội. Quá trình này giúp tích lũy nguồn lực, thị trường và kinh nghiệm, tạo nền tảng để từng bước tiến tới làm chủ công nghệ cao hơn trong tương lai.
Bộ trưởng cũng chỉ rõ sự khác biệt căn bản giữa startup và doanh nghiệp lớn nằm ở cách tiếp cận rủi ro. Với startup, sai lầm không phải là thất bại mà là dữ liệu để học hỏi và điều chỉnh. Việc thử nghiệm nhanh, chấp nhận sai và cải tiến liên tục là điều kiện cần thiết để tìm ra mô hình phù hợp, trong khi doanh nghiệp lớn thường ưu tiên sự ổn định và hạn chế rủi ro trong vận hành.
Lựa chọn bài toán lớn để phát triển bền vững
Một thông điệp xuyên suốt được Bộ trưởng nhiều lần nhấn mạnh là startup cần lựa chọn những bài toán đủ lớn. Không ít startup sớm dừng lại do đặt mục tiêu ngắn hạn, thiếu khát vọng tạo ra tác động dài hạn. Chỉ khi theo đuổi những vấn đề mang tầm quốc gia hoặc quốc tế, startup mới có không gian để phát triển bền vững.
Đối với AI, Bộ trưởng khuyến nghị cách tiếp cận “vấn đề đi trước, công nghệ theo sau”. Việc sở hữu và hiểu sâu một vấn đề thực tiễn quan trọng sẽ quyết định vị thế của startup trong chuỗi giá trị. Công nghệ, vốn và nguồn lực sẽ đến sau khi bài toán được xác định rõ ràng và chứng minh được giá trị.
Từ thực tiễn quản lý nhà nước và hoạt động doanh nghiệp, Bộ trưởng gợi mở nhiều bài toán lớn cho AI, như nâng cao hiệu quả quản trị, tích lũy tri thức tổ chức, xử lý sự chồng chéo và mâu thuẫn trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, hay tối ưu vận hành trong khu vực công và tư.
Hoàn thiện hệ sinh thái và cơ chế hỗ trợ startup
Trao đổi về vai trò của doanh nghiệp lớn, Bộ trưởng cho rằng mối quan hệ hiệu quả nhất với startup không phải là quan hệ “chủ – thầu” mà là quan hệ đối tác cùng phát triển. Doanh nghiệp lớn cần trở thành khách hàng đầu tiên, tạo môi trường thử nghiệm thực tế cho startup. Việc đầu tư vốn chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm cam kết sử dụng sản phẩm, qua đó giúp startup hoàn thiện giải pháp và chứng minh giá trị thị trường.
Thông tin về định hướng chính sách, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ điều chỉnh cách phân bổ nguồn lực theo hướng tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp. Khoảng 70% ngân sách khoa học – công nghệ hằng năm sẽ được ưu tiên cho doanh nghiệp, bao gồm các startup, nhằm thực hiện nghiên cứu và phát triển sản phẩm gắn với nhu cầu thị trường. Tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu cũng sẽ chuyển mạnh sang khả năng thương mại hóa và doanh thu từ sản phẩm.
Bộ trưởng cũng đề cập mục tiêu phát triển các “mini unicorn”, những doanh nghiệp có giá trị khoảng 100 triệu USD, như một hướng đi thực tế phù hợp với điều kiện Việt Nam. Việc hình thành nhiều doanh nghiệp quy mô vừa nhưng có năng lực cạnh tranh quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng bền vững cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước.
“Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được đưa vào giải quyết các vấn đề cụ thể của đời sống. Startup AI cần kiên định theo đuổi những bài toán khó, tận dụng tốt môi trường trong nước như một bệ đỡ để phát triển sản phẩm, từ đó từng bước vươn ra thị trường khu vực và quốc tế”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Nguồn: Bộ Khoa học và Công nghệ
