Năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam, khi kết thúc chặng đường 10 năm hình thành và bước sang giai đoạn phát triển mới theo chiều sâu, lấy chất lượng và tác động làm trọng tâm. Hội thảo khoa học “Xây dựng Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo năm 2025” do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức đã cung cấp bức tranh dữ liệu toàn diện về hiện trạng hệ sinh thái, đồng thời làm rõ các xu hướng công nghệ, chính sách và nguồn lực cho giai đoạn 2026–2030.
Bức tranh toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam năm 2025
Ngày 25/12/2025, tại Hà Nội, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC), Văn phòng Đề án 844 và các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo khoa học “Xây dựng Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo năm 2025”. Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành, đại diện quỹ đầu tư, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng khởi nghiệp.
Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, đại diện Ban Tổ chức nhấn mạnh năm 2025 không chỉ là mốc tổng kết một giai đoạn, mà còn là điểm khởi đầu cho “làn sóng phát triển mới” của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam. Sau 10 năm triển khai Đề án 844, hệ sinh thái đã hình thành tương đối đầy đủ các thành tố, từ chính sách, tổ chức hỗ trợ, nguồn nhân lực đến cộng đồng doanh nghiệp khởi nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam năm 2025 được xây dựng dựa trên phương pháp luận quốc tế, phản ánh tương đối đầy đủ bức tranh hệ sinh thái trên các trụ cột chính sách, tiến bộ, vốn, con người và phát triển bền vững. Theo báo cáo, cả nước hiện có hơn 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đang hoạt động thực chất, tập trung chủ yếu tại các trung tâm lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và một số địa phương có chính sách hỗ trợ tích cực.
Đáng chú ý, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam tiếp tục duy trì sự hiện diện của các doanh nghiệp công nghệ có giá trị lớn, đồng thời đang hình thành lớp doanh nghiệp “cận kỳ lân” trong các lĩnh vực tài chính công nghệ, phần mềm doanh nghiệp và trí tuệ nhân tạo. Điều này cho thấy sự trưởng thành về chất của cộng đồng khởi nghiệp, khi các doanh nghiệp không chỉ tập trung vào mở rộng người dùng mà chú trọng hơn đến năng lực công nghệ lõi và mô hình kinh doanh bền vững.
Về dòng vốn đầu tư, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam vẫn thu hút được hàng trăm triệu USD thông qua các thương vụ đầu tư trong năm 2025. Mặc dù tổng giá trị đầu tư chưa đạt mức cao như giai đoạn cao điểm trước đây, song cấu trúc dòng vốn đã có sự chuyển dịch rõ rệt theo hướng dài hạn, tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng công nghệ vững chắc và khả năng mở rộng thị trường.
Báo cáo cũng chỉ ra xu hướng nổi bật là sự gia tăng nhanh chóng của các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và công nghệ xanh. Đây được xem là những lĩnh vực mũi nhọn, phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
Hoàn thiện thể chế, tạo động lực cho giai đoạn phát triển mới của hệ sinh thái
Bên cạnh việc công bố bức tranh toàn cảnh, hội thảo dành nhiều thời gian thảo luận về các đột phá thể chế và chính sách nhằm tạo động lực cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong giai đoạn 2026–2030. Các chuyên gia cho rằng năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước đối với khởi nghiệp sáng tạo, từ vai trò hỗ trợ sang vai trò kiến tạo và đồng hành.
Một điểm nhấn quan trọng được phân tích tại hội thảo là việc ban hành các nghị định mới của Chính phủ liên quan đến đầu tư mạo hiểm và đổi mới sáng tạo. Việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và các quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương được kỳ vọng sẽ khơi thông dòng vốn “mồi” từ khu vực công, qua đó thu hút thêm nguồn lực xã hội và chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân. Cơ chế chấp nhận rủi ro trong đầu tư mạo hiểm được xem là bước tiến lớn, góp phần tháo gỡ tâm lý e ngại và tạo dư địa cho các quyết định đầu tư vào công nghệ mới.
Song song với đó, các quy định hướng dẫn Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho việc xác định doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức hỗ trợ và trung tâm đổi mới sáng tạo. Việc chuẩn hóa các khái niệm, tiêu chí và cơ chế ưu đãi được đánh giá là nền tảng quan trọng để hệ sinh thái vận hành minh bạch, hiệu quả và có khả năng đo lường.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng trong giai đoạn tới, thách thức lớn nhất không còn nằm ở số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp, mà ở khả năng mở rộng quy mô và vươn ra thị trường khu vực, quốc tế. Để giải quyết bài toán này, cần tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ khí hậu; đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp khởi nghiệp với các tập đoàn lớn, viện nghiên cứu và mạng lưới chuyên gia trong và ngoài nước.
Hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp cũng được định hướng theo hướng thực chất hơn, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu của thị trường. Các chương trình kết nối đầu tư, ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp được khuyến nghị tích hợp tiêu chí phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và tác động xã hội, phù hợp với xu hướng đầu tư trách nhiệm trên thế giới.
Kết luận hội thảo, Ban Tổ chức khẳng định Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam năm 2025 không chỉ là tài liệu tổng hợp số liệu, mà còn là cơ sở quan trọng cho công tác hoạch định chính sách và điều hành trong giai đoạn mới. Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, cùng với sự hoàn thiện thể chế và sự vào cuộc đồng bộ của các chủ thể trong hệ sinh thái, khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước vào giai đoạn phát triển theo chiều sâu, đóng góp ngày càng thiết thực cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
