Bộ ba: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được Đảng ta mở rộng nội hàm, tái định nghĩa theo cách tiếp cận mới, tạo ra không gian phát triển rộng hơn, khai phóng các nguồn lực mới để thúc đẩy tăng trưởng. Với ba động lực này, Việt Nam có thể hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Sáng 21/1, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã trình bày tham luận với chủ đề “Một số giải pháp đột phá đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới, nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình bằng tri thức và công nghệ số, trong đó đổi mới sáng tạo là cơ chế trung tâm để chuyển tri thức và công nghệ số thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững”.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, để chuyển từ nhóm quốc gia có thu nhập trung bình lên thu nhập cao, Việt Nam buộc phải dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cả ba động lực này đều được Đảng mở rộng nội hàm, tiếp cận theo hướng mới, qua đó tạo ra không gian phát triển rộng hơn và khai phóng các nguồn lực cho tăng trưởng. Với ba trụ cột này, Việt Nam có thể hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số.
Theo Bộ trưởng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính thúc đẩy phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và nâng cao năng lực tự cường, tự chủ của đất nước.
Nghị quyết số 57-NQ/TW được ví như “khoán 10” trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với tinh thần quản lý theo mục tiêu, không quản cách làm; trao quyền tự chủ gắn với trách nhiệm; chấp nhận rủi ro và đánh giá trên hiệu quả tổng thể; người làm được hưởng lợi từ thành quả lao động và sáng tạo.
Từ chỗ thiếu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam hướng tới mục tiêu đủ, thừa, tiến tới xuất khẩu và xuất khẩu lớn các sản phẩm công nghệ, tương tự như cách đã làm thành công trong lĩnh vực nông nghiệp.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng mỗi quốc gia có văn hóa, ngữ cảnh, trình độ phát triển và chế độ khác nhau, vì vậy việc tìm ra cách tiếp cận phù hợp để đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có ý nghĩa quyết định.
Cách tiếp cận của Việt Nam là đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, xây dựng thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh, tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Phát triển phải diễn ra trong một hệ sinh thái đầy đủ và cân bằng, bao gồm thể chế, hạ tầng, nhân lực, Nhà nước, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp; chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý đầu ra; đặt khoa học công nghệ trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó là tập trung giải quyết các bài toán lớn của đất nước như tăng trưởng hai con số, nâng cao năng suất, chất lượng và quản trị quốc gia. Tự chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược được coi là cấu phần quan trọng của chủ quyền quốc gia, đi từ ứng dụng, sản phẩm, thị trường tới làm chủ công nghệ.
Tinh thần đổi mới sáng tạo cần được lan tỏa trong toàn dân, đưa đổi mới sáng tạo trở thành lối sống, phong cách sống của mỗi người, mỗi tổ chức; xây dựng văn hóa khuyến khích khám phá và khoan dung với thất bại.
Sở hữu trí tuệ phải được coi là tài sản có thể định giá, mua bán, chuyển giao và khai thác trên thị trường, trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp và quốc gia. Một quốc gia phát triển là quốc gia mà tài sản vô hình, tài sản trí tuệ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản.
Để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng, việc đầu tiên là đo lường sự đóng góp của bộ ba này vào tăng trưởng GDP. Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng phương pháp đo lường ở cả cấp quốc gia và địa phương, coi đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả và chống lãng phí.
Trong giai đoạn từ nay tới năm 2031, thứ tự ưu tiên được xác định là chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ. Trong đó, chuyển đổi số tập trung trước hết vào thay đổi cách thức vận hành, kết hợp giữa công nghệ và tổ chức thực hiện.
Đổi mới sáng tạo được định hướng gắn với hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thử nghiệm các mô hình, công nghệ mới. Bộ Khoa học và Công nghệ đang tham mưu để mỗi bộ, ngành, địa phương hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo, kết nối hiệu quả với hệ sinh thái quốc gia.
Chi cho khoa học công nghệ cần bảo đảm một đồng vốn Nhà nước có thể kích hoạt ba đến bốn đồng từ doanh nghiệp, qua đó nâng tỷ lệ chi cho khoa học công nghệ của toàn xã hội. Đồng thời, ngân sách sẽ chuyển dần từ chi cho quá trình nghiên cứu sang đặt hàng, mua kết quả và thưởng cho các sản phẩm nghiên cứu có hiệu quả.
Thay đổi tư duy, nhận thức và cách tiếp cận luôn là yếu tố quyết định thành công của các chủ trương lớn. Với sự lãnh đạo của Đảng và khát vọng phát triển của đất nước, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là bộ ba động lực đưa Việt Nam bứt phá, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hướng tới quốc gia phát triển có thu nhập cao.
Nguồn: Báo điện tử Chính phủ
